Mệnh đề quan hệ –  Relativsätze

Câu liên hệ là loại câu mà trong đó câu phụ liên hệ với câu chính thông qua một nhân vật, một hành động hay một sự vật đã được đề cập trước (đương nhiên là trong câu chính). Sự vật và con người được liên quan chỉ là yếu tố liên hệ, nhưng nó đóng vai trò, chức năng ngữ pháp gì trong câu thì tùy thuộc vào ý nghĩa nó  trong câu đó, nếu trong câu đó nó được đề cập là một túc từ trực tiếp (AKK), thì đại từ liên hệ sẽ được diễn tả trong AKK. Nếu là DAT. Thì đại từ liên hệ của nó tương tự sẽ được diễn tả bằng Dat., là chủ từ thì đại từ liên hệ sẽ là chủ từ vv..

Động từ trong câu liên hệ luôn nằm ở cuối câu.

Những đại từ liên hệ được mô tả nôm na sau:

Cách sử dụng:

Động từ bình thường sẽ diễn tả một hành động tương ứng ví dụ như Động từ essen diễn tả hành động ăn.

Nhưng Modalverben lại là một nhóm động từ đặc biệt. Chúng được gọi là những động từ bổ trợ, Modalverben sẽ kết hợp với một động từ chính để bổ sung thêm ý nghĩa cho động từ đó, cho hành động đó.

Ví dụ: Chúng ta có thể thêm động từ khuyết thiếu können+ động từ chính essen để diễn tả việc “Tôi có thể ăn“: Ich kann essen.

Ở cấp độ A1 thì các bạn sẽ chỉ học về động từ khuyết thiếu Modalverben ở thì hiện tại (Present) và thì quá khứ (Präteritum). Ở các cấp độ tiếp theo các bạn sẽ học về các cách biến đổi Modalverben khi sử dụng trong Konjunktiv.

Động từ khuyết thiếu Modalverben luôn luôn phải đi cùng một động từ chính và khi chia động từ (Konjugation der Verben) chúng ta chỉ chia động từ Modalverben và giữ nguyên động từ chính dạng nguyên thể ở cuối câu.

Tuy quy tắc là Modalverben luôn luôn phải đi cùng một động từ chính, nhưng trong văn nói Modalverben có thể đứng một mình khi động từ trong câu được xem như rõ ràng ý nghĩa đối với người đối diện.

• Kannstdu Deutsch? = Kannst du Deutsch sprechen? = Bạn có thể nói tiếng Đức không?
• Ich willeinen Kuchen! = Ich will einen Kuchen essen! = Tôi muốn ăn một cái bánh!

Chúng tôi sẽ giới thiệu với các bạn về một số động từ khuyết thiếu:

1. KÖNNEN

– Können được sử dụng nhằm diễn tả khả năng một sự việc gì đó có thể xảy ra không:

• Ich kannmorgen dich nicht abholen (Tôi không thể đón bạn ngày mai)
• Können được sử dụng nhằm diễn tả năng lực:
• Er kanngut Klavier spielen. (Nó có thể chơi piano rất giỏi)

– Tuy nhiên können cũng được sử dụng khi đưa ra sự cho phép hoặc cấm đoán đối với ai đó, tương tự như dürfen:

• Du kannstheute Computer spielen. (Con có thể chơi điện tử hôm nay – Được sự cho phép của bố)
• Ihr könnthier nicht (Các bạn không thể đỗ xe ở đây được – Điều đó bị cấm)
• Können cũng được sử dụng khi xin phép một ai đó một cách lịch sự, nhưng ở mức độ lịch sự nhẹ hơn dürfen:
• Kannich dein Buch lesen? (Mình có thể đọc quyển sách của cậu được không?)

2. MÜSSEN

– Müssen được dùng để ra lệnh:

• Ihr müsstfleißig lernen. (Các con phải chăm chỉ học hành)
• Müssen được dùng để diễn tả sự cần thiết hay không cần thiết:
• Du musstnicht täglich einkaufen gehen (Con không cần thiết ngày nào cũng đi mua sắm như vậy)

– Müssen còn được dùng để diễn tả một sự phỏng đoán mang tính khẳng định như đinh đóng cột:

• Der Tokyo Tower mussmehr als 300m hoch sein (Chắc chắn là tháp Tokyo cao hơn 300 mét)

3. DÜRFEN

– Dürfen được sử dụng khi xin phép một ai đó một cách lịch sự:

• Darf ich die Tür öffnen? (Tôi có thể được phép mở cửa không?)

– Dürfen được sử dụng khi đưa ra sự cho phép hoặc cấm đoán đối với ai đó:

• Du darfst hier spielen. (Con được phép chơi ở đây)
• Du darfst nicht hier spielen. (Con không được phép chơi ở đây)

4. MÖGEN

– Mögen được sử dụng để diễn tả việc thích/không thích một sự việc gì đó, nó có thể đứng độc lậptrong câu:

• Sie mag (Cô ấy thích hoa)
• Ich mag keineSüßigkeiten! (Tôi không thích đồ ngọt)

5. MÖCHTEN

– Möchten được dùng để diễn tả một mong muốn:

• Ich möchte heute nicht mehr arbeiten (Hôm nay tôi không muốn làm việc nữa)

– Möchten được dùng để đề nghị một cách lịch sự:

• Möchten Sie mit mir eine Tasse Kaffee trinken? (Ông có muốn dùng một tách cà phê cùng tôi không?)

6. SOLLEN

– Sollen được dùng nhằm diễn tả việc nên làm một điều gì đó vì đó là một sự cần thiết, một nhiệm vụ bắt buộc hay một trách nhiệm:

• Er soll seine Hausaufgaben jetzt machen. (Nó nên/phải làm bài tập về nhà ngay bây giờ – Vì đó là bài tập cô giáo giao cho nó).
• Ich soll jeden Tag mein Zimmer aufräumen (Tôi nên/phải dọn dẹp phòng hàng ngày – Vì đó là nhiệm vụ mẹ giao cho tôi)

– Cần phân biệt với Konjunktiv II sollten:Đưa ra lời khuyên cho ai đó

• Du solltest jeden Tag dein Zimmer aufräumen (Cậu nên dọn dẹp phòng hàng ngày – Điều đó giúp phòng cậu luôn ngăn nắp, điều đó giúp cậu ghi điểm trong mắt mẹ cậu, điều đó giúp cậu bỏ tính lười, vân vân. Tóm lại là khi dùng sollten thì chúng ta đang nói về lời khuyên chứ đó không phải là một trách nhiệm.)

7. WOLLEN

– Wollen được dùng nhằm diễn tả thực sự muốn làm điều gì đó hoặc thực sự không muốn làm điều gì đó ở mức độ cao:

• Ich willdich nie wiedersehen! (Không bao giờ em muốn gặp lại anh nữa)
• Ich willjetzt nach Hause gehen! (Tôi muốn về nhà! – Tôi đã chán ngấy buổi tiệc này rồi)

Lưu ý: Khi bạn diễn tả mong muốn/không mong muốn làm việc gì đó một cách bình thường hoặc đưa ra lời đề nghị, hãy luôn dùng möchten vì wollen khá mạnh trong ý nghĩa và có thể gây ra sự bất lịch sự không đáng có.

• Chia Modalverben ở thì hiện tại (Präsens)

• Chia Modalverben ở thì quá khứ (Präteritum)

Chúc các bạn học tốt nhé!

Điều quan trọng là xem ngữ pháp như là các thành phần cấu tạo nên ngôn ngữ nào đó. Bạn cần cam kết là bản thân bạn phải có một vốn từ vựng chắc chắn tốt và bạn không biết cách để xây dựng và kết hợp chúng với nhau. Thì chắc chắn bạn nên học các ngữ pháp xây dựng câu để kết nối chúng thành một câu hoàn chỉnh. Bạn cần phải học thuộc và làm quen với những quy tắc nếu bạn muốn thông thạo tiếng Đức.

5 quy tắc ngữ pháp tiếng Đức.
Xem thêm: Những lỗi ngữ pháp tiếng Đức thường gặp

1. Giới tính của một danh từ.

Một trong những khác biệt chính giữa tiếng Anh và tiếng Đức là giới tính. Trong tiếng Đức, danh từ là nam tính, nữ tính hoặc trung tính. Ngoài ra, các thể xác định và không xác định (the, a / an) phụ thuộc vào các trường hợp khác nhau.

Các trường hợp ảnh hưởng đến danh từ và trường hợp chúng thay đổi nếu chúng là đối tượng trực tiếp hay đối tượng gián tiếp. Tùy thuộc vào trường hợp của câu và giới tính của từ, chúng ta có thể thay đổi thể xác định hay không xác định. Bạn có thể giới tính và thể cách ảnh hưởng đến câu như thế nào trong bảng sau.

Dưới đây có 5 ví dụ về hành động này:

Der Hund ist braun. (Con chó có màu nâu.)

Vì Hund là một danh từ nam tính và là đối tượng của câu này, nó phải dùng thể ” der”.

Ich sehe den Hund. (Tôi thấy con chó.)

Trong câu con chó là đối tượng gián tiếp do đó đổi ” der” thành “den”.

Ich kaufe dem Hund das Essen. (Tôi mua thức ăn chó.)

Ở đây, con chó đang ở trong trường hợp điển hình vì nó bây giờ là đối tượng không xác định. Do đó der trở thành dem.

Ich kaufe das Essen des Hunds. (Tôi mua thức ăn của con chó.)

Các trường hợp tương đồng được sử dụng để hiển thị sở hữu như vậy, như thực phẩm thuộc về con chó trong câu ở trên, chúng tôi sử dụng các bài cụ thể nam giới genitive, des. Danh từ sau des thường thêm -s hoặc -s đến cuối, đó là lý do tại sao Hund đã biến thành Hunds.

Den Mann beißt der Hund. (Con chó cắn con người.)

Thoạt nhìn, bạn có thể nghĩ rằng câu nói trên sẽ dịch là “người đàn ông cắn con chó”. Hệ thống trường hợp của Đức cho chúng ta thấy sự khác biệt giữa ai và ai đang hành động và ai và cái gì là hành động. (Trong tiếng Anh, không có hệ thống trường hợp, trật tự từ quan trọng hơn bởi vì chúng tôi không có những tín hiệu đó.)

Hãy nhìn lại các câu trên một lần nữa. Bạn nói với chúng ta chúng rất dễ gây lầm lẫn nhưng hãy dành thời gian để học nó vì nó là những điều cơ bản nhất trong tiếng Đức.

2. Tính từ kết thúc phải đồng nhất với giới tính và các trường hợp của câu.

Không chỉ giới tính và trường hợp các thể cách của câu, mà còn các tính từ kết thúc cho mỗi câu cũng cần phải tìm hiểu. Một lần nữa, giống như các thể xác định hay không xác định có rất nhiều tiện ích để giúp bạn tìm ra các phần kết thức nào bạn cần sử dụng.

Dưới đây là 5 ví dụ thể hiện cho các kiểu tính từ kết thúc khi đứng trong một thể xác định:

Der schwarze Hund hat Hunger. (Con chó đen đang đói).

Khi con chó là nam tính và trong trường hợp đề cử, chúng ta cần phải thêm một e-đến cuối của schwarz (màu đen) khi nó theo sau là một thể xác định.

Ich habe einen schwarzen Hund gefunden. (Tôi tìm thấy một con chó đen.)

Trong câu trên, con chó là đối tượng xác định trong trường hợp gian tiếp và theo sau là thể không xác định, do đó kết thúc là -en.

Das Essen des alten Hunds ist hier. (Thức ăn cho chó già ở đây.)

Các danh từ nam tính giống nhau đòi hỏi tính từ của chúng kết thúc bằng -en.

Ich gebe dem alten Hund das Essen. (Tôi đang cho thức ăn cho con chó già).

Vì chó là đối tượng không xác định trong câu này, đây là trường hợp điển hình để kết thúc bằng -en.

Heißer Tee schmeckt (Trà nóng rất ngon.)

Nếu không có thể xác định trước danh từ, tính từ kết thúc vẫn cần thay đổi. Trong trường hợp này, trà là nam tính để heiß (nóng) có một kết thúc -er. Thông thường, khi một tính từ nằm trước một thể xác định hay không xác định và đã biết giới tính và trường hợp của câu, tính từ sẽ bổ sung cho sự thiếu hụt này.

Ví dụ, trong der heiße Tee (trà nóng), der đã cho chúng ta thấy rằng danh từ là nam tính và do đó tính từ chỉ mất -e. Tuy nhiên, nếu chúng ta nói heißer Tee (trà nóng), tính từ sẽ mất vì không có thể xác định nào nói với chúng ta về danh từ là nam tính. Quy tắc chung này áp dụng cho kết thúc tính từ đối với trường hợp, số lượng và giới tính.

3. Động từ thường nằm ở vị trí thứ hai trong câu.

Các câu ví dụ sau sẽ nêu rõ hơn:

Ich sehe den Hund. (Tôi thấy con chó.)

Đây là trường hợp cổ điển của động từ, động từ đứng thứ hai sau chủ ngữ.

Ich sehe den Hund und ich gebe ihm das Essen. (Tôi thấy con chó và cho nó thức ăn.)

Ở đây chúng ta có hai mệnh đề kết hợp bởi und (và). Nhưng điều đó không thay đổi vị trí của động từ trong hai mệnh đề. Trong cả hai trường hợp, động từ vẫn đứng thứ hai sau chủ ngữ.

Ich gebe dem Hund das Essen, weil er Mũ đói. (Tôi cho chó ăn vì nó đói)

Câu này được tạo thành từ hai mệnh đề, giống như ví dụ trên, tuy nhiên động từ trong câu thứ hai đúng ở cuối. Lý do cho điều này là phần cuối của câu là một mệnh đề phụ.

Nguyên tắc chính của ngón tay cái với các mệnh đề phụ là sự kết hợp một câu hoàn chỉnh và động từ cuối cùng. Đơn giản chỉ cần đặt, weil (vì) là một trong số ít động từ sẽ luôn luôn gửi động từ sau vào cuối mệnh đề.

Weil ich ein Haustier wollte, kaufte je einen Hund. (Bởi vì tôi muốn một con vật cưng, tôi đã mua một con chó.)

Trong câu này, toàn bộ nguyên tắc “động từ đứng ở vị trí thứ hai” bị đánh bay ra khỏi mặt nước. Nó bắt đầu với một mệnh đề phụ, do đó như được giải thích ở trên, câu sẽ để động từ vào cuối mệnh đề.

Sau đó, chúng ta có cái được gọi là quy tắc “verb verb verb”. Sau động từ và dấu phẩy, chúng ta cần động từ từ khoản kế tiếp ngay. Vì vậy trong ví dụ trên, động từ của động từ của chúng ta là wollte, kaufte (wanted, bought).

Ich habe einen Hund gekauft. (Tôi đã mua một con chó.)

Đối với tiếng Đức hiện tại, bạn sẽ cần một hình thức haben hoặc sein cũng như một phân từ quá khứ. Hình thức haben hoặc sein đứng ở vị trí thứ hai, như trong tất cả các câu cơ bản. Nhưng, phân từ quá khứ được được đứng ở vị trí cuối câu.

4. Số nhiều được hình thành theo nhiều cách khác nhau.

Trong tiếng Anh, hầu như tất cả các số nhiều được hình thành bằng cách thêm “s” vào cuối của từ ban đầu. Trong tiếng Đức, thay vì -s, số nhiều được hình thành bằng nhiều cách khác nhau. Một cách khá phổ biến là thêm một -e. Tuy nhiên, giống như tiếng Anh, có rất nhiều ngoại lệ đối với quy tắc này (chỉ cần nghĩ đến “cá” và “cừu” bằng tiếng Anh). Dưới đây là năm ví dụ nhanh chóng của các dạng số nhiều phổ biến nhất ở Đức:

A) der Hund (dog) → die Hunde (dogs).

B) die Banane (the banana) → die Bananen (bananas).

Nếu một từ kết thúc là -e, thì số nhiều chỉ cần thêm 1 -n vào là được.

C) das Auto (the car) → die Autos (cars).

Bất kì từ nào là từ mượn thì biến thành số nhiều bằng cách thêm -s.

D) der Mann (the man) → die Männer (men).

Một số nhiều được hình thành bằng cách thêm các kí tự đặc biệt hay thay một kết thúc mới. Giống như trong trường hợp này Mann trở thành Männer.

E) der Vater (the father) → die Väter (fathers).

Nhiều danh từ kết thúc bằng -el hoặc -er tạo ra số nhiều bằng cách thêm một umlaut. Vater trở thành Väter.

Có những thứ khác để thấy được sự thay đổi này theo từng trường hợp cụ thể khác nhau. Ví dụ, trong trường hợp điển hình, Väter sẽ trở thành Vätern.

5. ” Bạn” là chính thức hay không chính thức.

Có hai hình thức khác nhau của “bạn” bằng tiếng Đức. Nếu bạn đang nói chuyện với người thân, bạn bè hoặc con, bạn sẽ sử dụng hình thức không chính thức. Nếu bạn nói chuyện hoặc viết thư cho ai đó mà bạn không biết, hoặc với một đồng nghiệp tại nơi làm việc, bạn sẽ sử dụng Sie, hình thức chính thức của “bạn”.

Ich liebe dich. (Anh yêu em.)

Câu này được hiểu là dạng không chính thức của ” bạn”.

Geben Sie mir bitte das Essen. (Hãy cho tôi thức ăn.)

Sie chính là ” bạn”.

Haben Sie schon gegessen? (Bạn đã ăn chưa?)

Hãy nhớ rằng Sie luôn cần một từ vốn có để trở thành “bạn”.

Wie geht es Ihnen? (Bạn khỏe không?).

Trong trường hợp điển hình, Sie trở thành Ihnen, cũng cần được viết hoa.

Cuốn sách của Ich hab. (Tôi đã đưa nó cho bạn.)

Đối với các câu không chính thức, chúng ta cần phải sử dụng Dir.

Chúng ta có 5 điều cơ bản trong ngữ pháp tiếng Đức như trên. Có vẻ như khác khó khăn cho bạn trong thời gian đầu, nhưng nếu bạn kiên nhẫn, nó sẽ trở nên dễ dàng hơn. Chỉ cần nhớ tiêng Đức nói rằng Übung macht den Meister, thực hành làm cho bạn hoàn hảo.

Nếu bạn đang có dự định du học nghề Đức liên quan tới điều dưỡng, bác sĩ,… Hay bạn là du học sinh đã, đang và sẽ có ý định sang Đức sống, học tập và làm việc, và đang có vấn đề về sức khỏe. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn giao tiếp dễ dàng hơn khi đến khám tại bệnh viện, phòng khám.

1. Tôi cảm thấy không được khỏe

Ich fühle mich nicht gut.

2. Tôi bị bệnh

Ich bin krank.

3. Tôi bị đau dạ dày

Ich habe Magenschmerzen

4. Tôi bị đau đầu

Ich habe Kopfschmerzen

5. Tôi cảm thấy buồn nôn

Mir ist schwindelig

6. Tôi bị dị ứng

Ich habe eine Allergie

7. Tôi bị tiêu chảy

Ich habe Durchfall

8. Tôi chóng mặt

Mir ist schwindelig

9. Bạn có bị sốt không?

Haben Sie Fieber?

10. Có, tôi có bị sốt

Ja, ich habe Fieber

11. Tôi đã bị sốt từ hôm qua

Ich habe seit gestern Fieber

12. Bạn làm ơn gọi giúp bác sĩ được không?

Können Sie bitte einen Arzt rufen?

13. Legen Sie sich hierauf

Bạn nằm xuống đây

14. Tut das weh?

Chỗ này có đau không ?

15. Haben Sie hier Schmerzen?

Chỗ này đau phải không ?

16. Tief ein und ausatmen, bitte! /Atmen Sie bitte tief! Atmen anhalten, bitte!

Xin hãy hít vào thở ra thật sâu , thở ra , hít vào .

17. Öffnen Sie den Mund, bitte !

Xin hãy há miệng ra

18. Sind Sie gegen Wundstarrkrampf geimpft?

Bạn đã tiêm phòng uốn ván chưa ?

19. Ich möchte eine Blutuntersuchung machen lassen

Tôi muốn xét nghiệm máu

20. Ich möchte eine Harnuntersuchung machen lassen

Tôi muốn xét nghiệm nước tiểu